specjalny 11

Mikroinstalacje fotowoltaiczne przyłączane do instalacji elektrycznych

Dzięki malejącym kosztom inwestycji i rosnącym cenom na rynku energii mikroinstalacje fotowoltaiczne z dnia na dzień stają coraz bardziej interesujące dla inwestorów, a więc także dla projektantów oraz elektroinstalatorów. W artykule scharakteryzowano najważniejsze komponenty systemu i podano wskazówki, na jakie parametry elementów składowych mikroinstalacji należy zwrócić szczególną uwagę. Wskazano także na aspekty ekonomiczne stosowanych rozwiązań.

Fotowoltaika a ochrona środowiska

Fotowoltaika to dziedzina zajmująca się przetwarzaniem światła słonecznego bezpośrednio na energię elektryczną. Działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w małej instalacji wymaga spełnienia określonych wymogów formalnych. Jakich? Odpowiedź w niniejszym tekście.

40

Kiedy wykonać pomiary elektryczne dla maszyn i elektronarzędzi

W wielu firmach stosowane są różne maszyny i elektronarzędzia. Pracodawcy lub pracownicy służby bhp w takich firmach muszą zadbać, aby użytkowany sprzęt elektryczny utrzymywany był w stanie sprawności technicznej. W związku z tym często rodzi się pytanie: jak ustalić terminy wykonywania pomiarów elektrycznych dla maszyn i elektronarzędzi?

Jaka terminologia dotycząca sprzętów elektroinstalacyjnych może przydać się w pracy za granicą?

W niniejszym artykule została omówiona międzynarodowa terminologia dotycząca sprzętów elektroinstalacyjnych w oparciu o normę PN-IEC-60050-442:2000/A1, z którą można mieć styczność przy ewentualnym wyjeździe do pracy poza granice naszego kraju. Jest to bardzo wartościowa wiedza, którą polecamy sobie przyswoić.

38

Prace pod napięciem. Terminologia dotycząca narzędzi, urządzeń i sprzętu

Niniejszy artykuł rozpoczyna omówienie normy PN-EN-60743:2014 „Prace pod napięciem – Terminologia dotycząca narzędzi, urządzeń i sprzętu”. Norma ta dotyczy terminologii i ma na celu ustalenie terminów i definicji dla większości narzędzi, urządzeń i sprzętu stosowanych podczas prac pod napięciem. Zawiera też przykładowe ich ilustracje.

PN-EN-60743:2014 Uzupełnienie terminologii

Niniejszy artykuł uzupełnia wiedzę dotyczącą prac pod napięciem oraz urządzeń stosowanych w trakcie wykonywania wspomnianych czynności. Prócz czysto teoretycznego omówienia tematu, w tekście zawarto ilustracje w celu dokładnego zobrazowania poruszanego problem.

39

Systemy magazynowania energii elektrycznej EES

W celu sklasyfikowania systemów EES wykorzystuje się najczęściej rozróżnienie ze względu na rodzaj wykorzystywanej energii. W związku z tym mówimy o systemach magazynowania energii: elektrycznej (kondensator dwuwarstwowy DLC, nadprzewodnik cewka elektryczna SMES) , cieplnej (magazyn ciepła jawnego A-CAES), mechanicznej (pompowanie akumulacyjne wody PHS, sprężone powietrze CAES, magazyn energii z kołem zamachowym FES), elektro – mechanicznej (baterie wtórne – kwasowe, ołowiowe, NiCd, NiMH, Li, NaS, baterie przepływowe – typu redox lub przepływowe hybrydowe) i chemicznej (system wodorowy – elektrolizer, ogniwo paliwowe, SNG).  

Procedury i metody badań systemów magazynowania energii elektrycznej EES

Systemy EES bada się w celu oceny ich działania i sprawdzenia, czy spełniają wymagania bezpieczeństwa, niezawodności, wydajności oraz funkcjonowania i połączeń międzysystemowych. Przeprowadzając badania parametrów jednostkowych, które są obowiązkowe dla każdego systemu, niezbędnie należy zapewnić elementy i procedury badania do pomiaru i oceny podstawowej charakterystyki i wydajności EES.

PN-EN-60743:2014 Narzędzia ręczne i nie tylko

Niniejszy artykuł kontynuuje omówienie normy PN-EN-60743:2014 „Prace pod napięciem – Terminologia dotycząca narzędzi, urządzeń i sprzętu” (IEC 60743:2013). Norma ta dotyczy terminologii i ma na celu ustalenie terminów i definicji dla większości narzędzi, urządzeń i sprzętu stosowanych podczas prac pod napięciem. Zawiera też przykładowe ich ilustracje.

specjalny 10

Przekaźniki i zespoły zabezpieczeniowe

Rozdział 8.16 normy PN-EN-04700 omawia obszar związany z funkcjonowaniem przekaźników. Przypomnijmy zatem, że przekaźnik to urządzenie elektryczne lub elektroniczne zaprojektowane do wywołania ustalonej nagłej zmiany stanu w jednym lub więcej obwodach wyjściowych przy spełnieniu odpowiednich warunków wejściowych.

Napięcie w obwodach napięciowych liczników rozliczeniowych

Omawiana norma PN-EN-04700 stwierdza także, że napięcie w obwodach napięciowych liczników rozliczeniowych nie powinno być niższe niż 99,75% napięcia znamionowego.

37

Urządzenie alarmowe w sytuacji awaryjnej i system interkomowy dźwigów osobowych

Wedle punktu 5.12.3 omawianego dokumentu powinien być zamontowany system zdalnego alarmowania zgodny z EN 81-28 (patrz również podpunkt 5.2.1.6), zapewniający dwukierunkową łączność głosową pozwalającą na stały kontakt ze służbami ratowniczymi. Ponadto system interkomowy lub podobne urządzenie zasilane awaryjnie, o których mowa w podpunkcie 5.4.10.4 niniejszej normy powinny być zainstalowane pomiędzy wnętrzem kabiny i miejscem, z którego przeprowadzane są działania w sytuacji awaryjnej, jeśli droga przejazdu dźwigu przekracza 30 m lub jeśli bezpośrednia komunikacja akustyczna pomiędzy tymi dwoma miejscami nie jest możliwa. Oświetlenie to powinno włączać się automatycznie przy uszkodzeniu zasilania normalnego oświetlenia.

Powrót dźwigu do normalnej pracy

Norma zakłada, że powrót dźwigu do normalnej pracy powinien być realizowany przez przełączenie łączników jazdy kontrolnej z powrotem w pozycję normalną.

36

Problemy i błędy spotykane przy sprawdzaniach instalacji elektrycznych okiem praktyka

W czasie przeprowadzania pomiarów elektrycznych w różnych obiektach budowlanych możemy znaleźć się w nietypowych sytuacjach. Łatwo wówczas popełnić błąd lub niepoprawnie ocenić zastaną sytuację.

Ocena i weryfikacja stałości właściwości użytkowych

Zapewnienie, że czujki punktowe wykorzystujące zarówno detektory jak i ciepła są zgodne z wymaganiami normatywnymi oraz właściwościami użytkowymi, o których zapewnia producent powinno odbyć się w wyniku określenia typu produktu oraz zakładowej kontroli wykonanej przez producenta, w tym także oceny produktu. Producent deklarując daną właściwość użytkową powinien sprawować ogólny nadzór i mieć kompetencje, aby ponosić za nie odpowiedzialność.

35

Systemy sygnalizacji pożarowej – czujniki pożarowe wielodetektorowe

Wielodetektorowe czujniki pożarowe, które wykorzystują zarówno detektory dymu jak i ciepła, klasyfikuje się według normy PN – EN 54 – 29: 2015, jako czujniki pożarowe o przeznaczeniu ogólnym. Stosuje się je głównie aby zapewnić wysoką stabilność wobec fałszywych zjawisk oraz pewność działania w szerokim zakresie pożarów. W poniższym artykule przedstawione zostaną wymagania normatywne dla wielodetektorowych czujników pożarowych.

Rozdzielnice prefabrykowane niskiego napięcia

W normie podano podstawowe wymagania dotyczące urządzeń i układów elektrycznych, ich dokumentacji, warunków w miejscu zainstalowania oraz programu, zakresu, metod, warunków wykonywania badań, oceny wyników pomontażowych badań odbiorczych, w celu określenia ich przydatności do eksploatacji.

specjalny 9

Układy urządzeń obwodów głównych o napięciu znamionowym do 1 kV. Układy wzbudzenia maszyn synchronicznych wysokiego napięcia

W powyższym zakresie omawiana norma określa jedynie, że rezystancja izolacji obwodów nie powinna być mniejsza niż 50 MΩ. Pomiar należy zaś wykonać miernikiem rezystancji izolacji o napięciu 1 kV.

Prostowniki układu wzbudzenia maszyn synchronicznych wysokiego napięcia

Rozdział 6.10 niniejszej normy omawia obszar układu wzbudzenia maszyn synchronicznych wysokiego napięcia, gdzie ze względu na sposób wykonania wirnika maszyny synchroniczne można podzielić na maszyny z wirnikiem cylindrycznym (głównie generatory) oraz maszyny z wirnikiem jednobiegunowym (głównie silniki).

Prostowniki i zasilacze buforowe do baterii akumulatorów

Rozdział 6.9 omawianej normy porusza również tematykę prostowników i zasilaczy buforowych do baterii akumulatorów. Przypomnijmy zatem, że prostownik to element lub zestaw elementów elektronicznych służący do zamiany napięcia przemiennego na napięcie jednego znaku, które po dalszym odfiltrowaniu może być zmienione na napięcie stałe. Prostowniki są stosowane w energetyce, zasilaniu maszyn i urządzeń (np. w lokomotywach elektrycznych), w galwanotechnice oraz w większości urządzeń elektronicznych zasilanych z sieci energetycznej lub jakimkolwiek napięciem przemiennym (np. układy elektryczne samochodów).

34

Zaciski gwintowe

W dziale 14 niniejszej normy określono wymagania dotyczące wszystkich typów zacisków gwintowych występujących w oprawach oświetleniowych. Przy czym przykłady zacisków gwintowych pokazano na rysunkach oraz zamieszczono szereg definicji opisujących zagadnienie.

Zaciski bezgwintowe i złącza elektryczne

W dziale 15 niniejszej normy określono wymagania dotyczące wszystkich typów zacisków bezgwintowych i złączy elektrycznych do przewodów miedzianych o żyłach jednodrutowych i wielodrutowych o przekroju do 2,5 mm2 włącznie, do oprzewodowania wewnętrznego opraw oświetleniowych i do połączeń oprzewodowania zewnętrznego opraw oświetleniowych. Autorzy normy zwrócili także uwagę, że dalsze przykłady zacisków bezgwintowych i złączy elektrycznych przedstawiono w standardzie IEC 61210.

Odporność na ciepło, ogień i prądy pełzające

Norma PN-EN 60112:2003 - wersja angielska Metoda wyznaczania wskaźników porównawczych i odporności na prądy pełzające materiałów elektroizolacyjnych stałych opisuje metodę wyznaczania względnej odporności materiałów izolacyjnych stałych na prądy pełzające przy napięciach nie wyższych niż 600 V podczas narażania badanej powierzchni znajdującej się pod napięciem na działanie wody zawierającej zanieczyszczenia. Z kolei w normie PN-EN 60112:2003/A1:2010 - wersja angielska Metoda wyznaczania wskaźników porównawczych i odporności na prądy pełzające materiałów elektroizolacyjnych stałych z Rozdziału 2 usunięto jedno powołanie normatywne i zmieniono tekst Podrozdziału 7.3

33

Urządzenia o napięciu znamionowym powyżej 1 kV. Łączniki

Obszarem, na którym koncentruje się rozdział 6.3 tej normy, są łączniki. Przypomnijmy zatem na wstępie, że łączniki elektryczne to aparaty elektryczne przeznaczone do załączania lub wyłączania prądu w jednym obwodzie lub większej liczbie obwodów elektrycznych. Łącznik może być przeznaczony do jednej czynności lub obu tych czynności łączeniowych. Przemieszczenie styków ruchomych łącznika z jednego położenia granicznego w drugie położenie graniczne nazywa się przestawieniem. Ogólna definicja łącznika obejmuje wszystkie urządzenia przeznaczone do wykonywania operacji łączeniowych.

32

Światło na budowie

Światło z opraw oświetleniowych zainstalowanych na budowie nie może być uciążliwe dla znajdujących się w jej otoczeniu terenów oraz budynków. Jaskrawe, źle rozmieszczone punkty świetlne nie mogą też oślepiać przechodniów i kierowców. O zapobieganiu zanieczyszczeniu światłem otoczenia oświetlanego obiektu mówi Polska Norma PN-EN 12464-2:2014-05.

Pomiary oceniające jakości przekształtników energoelektronicznych dla źródeł fotowoltaicznych

Zadaniem przekształtników energoelektronicznych jest optymalne wykorzystanie energii, którą produkują panele fotowoltaiczne, zapewnienie bezpieczeństwa i niezawodnej współpracy źródła energii z siecią elektroenergetyczną. By upewnić się, że przekształtniki są bezpieczne i wysokiej jakości, warto wykonać pomiary kontrolne.

specjalny 8

Procedury probiercze. Próby napięcia wytrzymywanego

Rozdział 7.3. normy omawia procedury probiercze. I tak zalecanaproceduraprobierczazależyodwłaściwościbadanegoobiektu.WłaściwyKomitetTechnicznypowinien określić, którą procedurę należy zastosować. Wskazuje się także, że w opisanych poniżej procedurach A, B i C napięcie doprowadzone do badanego obiektu jest określone wartością znamionowego napięcia wytrzymywanego, natomiast w procedurze D należy doprowadzić napięcie o kilku poziomach wartości. Zarazem autorzy normy zwrócili uwagę, że statystyczna dokładność procedur jest różna, ale dla koordynacji izolacji przyjmuje się, że wynik prób jest równoważny.

Próby napięciem udarowym piorunowym EN 60060-1:2010

Niniejszy artykuł omawia ogólne definicje i wymagania probiercze, które zakresem obejmują badania probiercze mające zastosowanie do prób izolacji napięciem: stałym, przemiennym, udarowym i kombinacje powyższych rodzajów napięć. 

31

Próba termiczna w odniesieniu do warunków uszkodzenia w urządzeniu do lamp albo urządzeniach elektronicznych umieszczonych w oprawach oświetleniowych termoplastycznych

W rozdziale 12.7  normy PN-EN 60598-1 czytamy, że badanie jest stosowane tylko do opraw oświetleniowych z obudową z materiału termoplastycznego niewyposażonych we wsporniki mechaniczne odporne na temperaturę według 4.15.2. Ponadto badanie nie powinno być stosowane do niezależnych transformatorów wyposażonych we własną obudowę, zgodnych z normą wieloczęściową IEC 61558, i niezależnych urządzeń do lamp z własną obudową zgodnych z normą wieloczęściową IEC 61347.

Prąd udarowy

Omawiany dokument określa, że wartość prądu udarowego nie powinna przekraczać wartości odpowiadającej wytrzymałości dynamicznej urządzeń współpracujących z baterią. Ponadto pomiar prądu udarowego należy wykonać w przypadku baterii o mocy powyżej 1 MVA łączonej równolegle z inną baterią oraz w przypadku braku szczegółowych danych.